Galenus 2010-04-27

Plutarchus Biogr. W. 145 ΕΙΣ ΤΑ ΝΙΚΑΝΔΡΟΥ ΘHΡΙΑΚΑ       Schol. in Nicandri Theriaca 94:  Ἐν δέ χεροπληθῆ καρπὸν νεοθηλέα δαύκου λειαίνειν τριπτῆρι.        Δαύκου· δύο γένη τῆς βοτάνης, ἡ μέν Κρητικὴ ἡ δέ Ἀσιατική. Πλούταρχος πλείονα μέν φησιν γένη αὐτῆς εἶναι, τὸ δέ κοινὸν τῆς δυνάμεως ἰδίωμα δριμὺ καὶ πυρῶδες, ὡς καὶ ἡ γεῦσις αἰσθάνεται καὶ ὄσφρησις· καὶ πειρώμενον δῆλον εἶναι· καὶ γὰρ ἔμμηνα κινεῖ σφόδρα καὶ διαλύει στρόφους τῇ θερμότητι, καὶ τῶν περὶ τὸν θώρακα σπλάγχνων καθαρτικὸν καὶ πρόσετί γε μὴν λεπτυντικὸν ἔχει σθένος.	Μετάφραση Στο γουδί λιώνουμε τον καρπό δαύκου ανθισμένου, ίσο στο μέγεθος με τη φούχτα μας. Δαύκος: Δυο είναι τα γένη του φυτού, το κρητικό και το ασιατικό. Ο Πλούταρχος αναφέρει ότι υπάρχουν περισσότερα και ότι τα κοινά τους χαρακτηριστικά είναι η έντονη οσμή και η καυτεράδα που τα νιώθεις όταν τα οσφραίνεσαι και όταν τα γεύεσαι. Και πρακτικά γίνεται αντιληπτό, καθόσον με τη θερμότητα τα έμμηνα κινεί δραστικά και λύνει τη συστροφή των εντέρων, καθαρίζει τα θωρακικά σπλάχνα και επιπλέον βέβαια αδυνατίζει.
Galenus Med. W. 66 Οὐ μόνον δέ τὴν εἰρημένην τῶν βοηθημάτων διαφορὰν ἐκ τῶν πεπονθότων ἐμάθομεν τόπων, ἀλλὰ καὶ τὸ τὰ μέν ἐπιπολῆς φλεγμαίνοντα τοῖς τῆς φλεγμονῆς ἰδίοις βοηθήμασιν ἰάσασθαι, τὰ δ᾿ ἐν τῷ βάθει μετὰ τοῦ μιγνύναι τι καὶ τῶν δριμυτέρων· ἐκλύεται γὰρ ἡ δύναμις εἰς τὸ βάθος αὐτῶν διαδιδομένων.	Δεν μάθαμε την υπεροχή των φαρμάκων, στην οποία αναφερθήκαμε, μόνο από τα πάσχοντα μέρη, αλλά και από το ότι με τη χρήση των ίδιων φαρμάκων, που γιατρεύουν τις φλεγμονές, γιατρεύτηκαν οι επιφανειακές φλεγμονές , και οι βαθύτερες, όταν αναμειχθούν με  κάποιο από τα δυνατότερα, αφού η δύναμή τους ελευθερώνεται όταν εισχωρήσουν στο σώμα.
οὕτω δέ καὶ ἡ σικύα βοήθημα γενναῖον εὕρηται τῆς τ᾿ ἔξω φορᾶς τῶν ἐν τῷ βάθει καὶ τῆς οἱονεὶ μοχλείας τῶν ἤδη σκιῤῥουμένων. ἀλλ᾿ οὐ χρηστέον ἐστὶ σικύᾳ κατ᾿ ἀρχὰς ἐπὶ μορίου φλεγμαίνοντος, ἀλλ᾿ ἐπειδὰν ὅλον τὸ σῶμα κενώσῃς καὶ χρεία σοι γένηται κενῶσαί τι καὶ ἐκμοχλεῦσαι τῶν κατὰ τὸ φλεγμαῖνον ἢ πρὸς τοὐκτὸς ἀποσπάσασθαι. γινομένων δ᾿ ἔτι τῶν παθῶν οὐκ αὐτοῖς τοῖς ἀρχομένοις κάμνειν μέλεσιν, ἀλλὰ τοῖς συνεχέσιν αὐτῶν ἐπιβάλλειν τὴν σικύαν ἀντισπάσεως ἕνεκεν.	Έτσι λοιπόν και η σικύα είναι άριστο φάρμακο για να εξωτερικευτούν τα σε βάθος αποστήματα και για τη μετακίνηση σαν με μοχλό όσων έχουν ήδη γίνει σκληρά. Δεν πρέπει όμως η σικύα να εφαρμόζεται πάνω σε μέρος με φλεγμονή, αλλά όταν το σώμα αφαιμάξεις (αδειάσεις) και υπάρχει ανάγκη κάποιο μέρος απ΄ αυτά που βρίσκονται δίπλα στη φλεγμονή να αφαιμαχθεί ή να το σπάσεις. Και όσο διαρκεί η φλεγμονή, δεν την εφαρμόζουμε στα μέλη που πάσχουν, αλλά στα κοντινά τους εναποθέτουμε τη σικύα για να τραβηχτούν τα υγρά προς τα έξω.
οὕτω γοῦν καὶ μήτρας αἱμοῤῥαγούσης πρὸς τοὺς τιτθοὺς ἐπιβάλλομεν σικύαν, ἐπ᾿ αὐτῶν ἐρείδοντες μάλιστα τῶν κοινῶν ἀγγείων, θώρακός τε καὶ μήτρας, τὸ τῆς σικύας στόμα. κατὰ δέ τὸν αὐτὸν τρόπον αἱμοῤῥαγίας διὰ ῥινῶν γιγνομένης ἐπιβάλλομεν τοῖς ὑποχονδρίοις[1] μεγίστας σικύας. οὕτω δέ καὶ πᾶσαν ἄλλην αἱμοῤῥαγίαν ἀντισπῶμεν ἐπὶ τἀναντία διὰ τῶν κοινῶν φλεβῶν, ὥσπερ αὖ πάλιν ἕλκομεν, εἰ τούτου δεοίμεθα· κατὰ γοῦν ἐφηβαίου τε καὶ βουβῶνος ἐπιτίθεμεν σικύαν, ἔμμηνα κινῆσαι βουλόμενοι. καὶ κατ᾿ ἰνίου[2] δέ σικύα τιθεμένη γενναῖόν ἐστι βοήθημα ῥεύματος ὀφθαλμῶν. χρὴ δέ προκεκενῶσθαι τὸ σύμπαν σῶμα· πληθωρικοῦ γὰρ ὄντος αὐτοῦ, καθ᾿ ὅ τι περ ἂν ἐρείσεις μέρος τῆς κεφαλῆς τὴν σικύαν, ὅλην αὐτὴν πληρώσεις.	Έτσι λοιπόν και όταν η μήτρα αιμορραγεί στα στήθη εφαρμόζουμε τη σικύα, προσαρμόζοντας το στόμα της σικύας πάνω στα κοινά αγγεία του θώρακα και της μήτρας. Με τον ίδιο τρόπο όταν πρόκειται για ρινορραγία τοποθετούμε στα υποχόνδρια  τις πιο μεγάλες σικύες. Με τον ίδιο τρόπο και κάθε άλλη αιμορραγία μέσω των κοινών φλεβών προς τα έξω την στρέφουμε, όπως ακριβώς και προς τα πίσω τη γυρίζουμε, εάν υπάρχει ανάγκη. Όταν θέλουμε να κινήσουμε (να προκαλέσουμε) τα έμμηνα, πάνω στο εφηβαίο και τους βουβώνες τοποθετούμε τη σικύα. Η σικύα, όταν τοποθετηθεί στο ινίον, είναι σπουδαίο φάρμακο για τις ασθένειες των ματιών. Πρέπει όμως πρώτα να καθαρίσεις[3] (αδειάσεις) όλο το σώμα, γιατί, αν έχει πληθώρα αίματος, σε όποιο σημείο του κεφαλιού και να τοποθετήσεις τη σικύα, όλο το κεφάλι με αυτήν θα γεμίσεις.

---

[1] στο χώρο κάτω από τους πλευρικούς χόνδρους

[2] κάτω και πίσω μέρος του κεφαλιού

[3] να κάνεις αφαίμαξη